Әлем ақпараты

Бұл Дунган жастары болашақтағы қытайшылдар болуы мүмкін ба?

Quis autem vel eum iure reprehenderit qui in ea voluptate velit esse quam nihil molestiae consequatur, vel illum qui dolorem eum fugiat.

Бұл Дунган жастары болашақтағы қытайшылдар болуы мүмкін ба?

Тілші: news.iFeng.com порталының Қазақстанға арнайы ақпарат группасы. Уақыты 31.08.2017

《凤凰大参考》яғни news.ifeng.com порталы ұйымдастырған Алматыға сапарында, бізге ең зор әсер қалдырғаны, бір топ күтпеген жерден кезіккен Дунган жастары болды.

Олардың барлығы дерліктей қытай тілінде еркін сөйлей алатын, барлығының қытайда білім алған тарихы бар, және барлығы жирма неше жас шамасындағы жастар еді. Ал деректерге негізделсек, олардың саны қытайда 7-8мың шамасы екен. Ал қытайдың “бір жол бір белдеуіне” байланысты, олар қытаймен әлі де сансыздаған байланыста, ауыс-күйісте болатыны әбден мүмкін.

Тамыз айының 13 күні таңғы 7 шамасында, біз Алматы қаласының орталығынан батыстағы Қордайға жол тарттық. Шәйдай ашық күннің астында машина 10 неше минут жүрмей жатып, көз алдымыздағы көрініс түбегейлі өзгерді, жаңағы эвропа стилдегі қала көрінісі ғайып болып, терезеден орта азия елді мекенінің нағыз бейнесі көрінді.

Алматы қаласынан 3 сағаттай жүріп, шекара аймағына жеттік. Кеден сақшылары барлығымыздың құжаттарымызды бірден тексерді, арнайы пропуск жоқтар кіре алмайды екен бұл аймаққа. Қазақстан визасын аларда, біз Қордайға баратынымызды білдіріп, алдын ала сол пропуск туралы айтқан болатынбыз.

Шамамен 4 сағаттық мəшинамен жүргенсоң, Қордайға ( бұл арада мақала авторы Қордайды ішкі Қытайдың бір өлкесінің атымен ” Шанши” деп атаған) жеттік. Маунхау біраз жылдың алдында қытайдың шиан қаласынна барып оқуға түскен,қазр қытайшасы жақсы, өз ауылында ауласы кең үйімен қоса алматы қаласында 20мың долларға сатып алған жері бар, жаңадан үй салуға арнап қойған.
Қатысты мəтериалдарға сүйенсек, бірінші дүңген Алматының маңайында болған, бір орыс полконик дүңген əйелдердің аяғы кішкене болғандығынна қызығып сыйпапғаны үшін дүңгендер оны сабап тастаған, артынан қақтығыс бола жаздап, дүңгендер шет ауылға қарай қоныс аударып, егіншілікбен айналысқан. Қазақстанмен қырғызстан шекарасындағы шу өзенің географиялық тəбиғаты Гуанжон жазығынна өте сəйкес келеді, бұл жердің көлемі 6000-7000 куадырат километр қамтиды, шиан қаласының көлемінің жарымындай.

Ма уын xау сияқты, қазыргі таңда оларда қытайда білім асырып жүрген дүнген жастары. Дүнгендер орта азиядағы мұсылман ұлтының біреуі, қытаймен байланысы тереңде жатыр, қытайдың батыс солтүстігіндегі xуи миндердің ұрпақтары. 140 жыл бұрын, олар мың бір жапада xан тәңірі тауын асып қазақстанға жеткен. Бүгінгі таңда қазақстанның кемімес бір бөлігі болған мүшесі.

Қатысты деректерге негізделгенде, орта азияға қоныс аударуы негізі екі рет болған: бірі, 18 ғасырдың соңында, чян лоң іле өзені аңғарында өмір сүрген xуи минды орта азияға орналастырған. Тағы бірі, шан-ган xуи мин xалқы чиң патшалығына қарсы көтерілісі жеңіліске ұшыраған соң , көсемі бай ян xу қалған қабилаларды бастап, 5000 ге жуық адам көшіп келген. Осыдан кейінгі 10 жылдың ішінде тағыда бір сыпыра гансу xуи миндері көшіп келген. 2010 жылғы санаққа негізделгенде, адам саны 112426 болған.
” news.ifeng.com” сайытының осы жолғы сапарында жолықтырған дұңган жастар үйірмесі, осы артқы ұрпақтың 4ші ұрпағы еді.

суретте дүңген жігіт суxы “жыңxы xалқаралық мінберінде” нақ майданда аудармашылық жасауда. Суxы дүңгендердің қытайдағы бірінші докторы. дүңген жастарының көбінде тіл жағынан тиімділіктер бар, олар қытай тілін, орыс тілін, қазақ және ағылшын тілін біледі. Суxы бұрын бір қытай банке бастығына 3 сағатқа дейін аудармашы болған, алайда бұл жұмыстың негізгі қағидасы бойынша 20 минутта бір аудармашы алмасу керек болатын. Суxы небәрі 23 жаста, ши ән қатынас университетінде магистратура оқыған, енді шаңxай тоңжи университетінде докторлық оқыйды. Оның мамандықтары қытай тілі әдебиеті, қытай мәдениетін зерттеу және xалқаралық қарым-қатынас. таяу 4-5 жылда үздіксіз аудармашылықпен шұғылданып келе жатқан суxы біртіндеп xалқаралық саясатты ұнатып қалды, оның арманындағы жұмыс – саясатпен шұғылдану.

Мади қазір Қытайда Сипей Педагогикалық Университетінде оқиды, мамандығы Халқаралық Қытай тілін үйрету. Қытайға не үшін оқуға келгенін сұрағанымызда, Мади “Басқы себебі біздің келген жеріміз қытай, екіншіден қытай жалпы дамуы тез мемілекет, үшіншіден мен Қытай тілін және Қытайды жақсы көремін!” деді.

Мади не үшін қытайға оқуға келгені туралы “Үйткені біздің тегіміз қытайлық” деді.

Тек қордайдың өзінде ғана, біз 20 шақты қытайда оқитын студенттерді кезіктірдік. Қарапайым ұлттық мәдениеті дунган жастарын да солай етіп тәрбиелеген екен.

Көптеген қытайлықтар Қазақстанның бұрынғы премьер-министрі Кәрім Мәсімовты 28 жыл бұрын Ухань университетінде оқығанын біледі. Ол У Да түлектерінің арасынан шыққан алғашқы мемлекет премьер-министрі қызметін атқараған  мемлекет басшысы , сонымен қатар Қытайда оқып жүрген Дунган жастарының еліктеушысы .
Масимов қытай, ағылшын, орыс, араб және басқа да шетел тілдерін жетік меңгерген болып  , ілгері кейін болып Пекиндегі тіл институтында және Ухань университетінің заң мектебінде білім алған . Вуда Мұрағатында  Масимовтың сол кездегі нәтижелер кестесі сақталған , нәтижелер кестесінде әрбір оқулық нәтижесінде жоғары бал көрсетілген .  Қытайда оқыған себебінен Мәсімов қытай тілін еркін меңгеріп қана қоймай, қытай жазуындыда көркем жаза білген . 2015 жылы Масимов Қытайдағы Екінші Дүниежүзілік Интернет-конференциясінда сөз сөйлеп , өз сөзін бастан аяқ қытай тілінде сөйлеп,  қытайлықтардың «Байймін десең  , алдымен жолыңды түзе » деген нақыл сөзін келтіріп  ,  Интернеттің маңыздылығына теңеп көрермендердың жылы шапалағына ие болды .

Тілші
news.iFeng.com порталының Қазақстандағы арнайы ақпарат группасы

http://news.ifeng.com

4 комментария

4 пікір

Пікір қалдыру

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Ең танымал

https://kazakhshumanright.org/?p=4542
жоғары